مولی احمد نراقی

  • ۱۳۹۶/۱۲/۰۶

  • 920 بازدید

  • بدون دیدگاه

ملا احمد نراقی از علما متاخر است که در علوم غریبه و برخی از شاخه های آن تسلط دارد. می توان حدس زد که او وارث دانش های پدرش مولی مهدی نراقی باشد که صاحب کتابهای زیادی از جمله «مشکلات العلوم» است.

از  علامه احمد نراقی غیر از کتابهایی متعدد در فقه و اصول و شعر و اخلاق و کلام، کتاب ارزشمند «خزاین» به یادگار مانده است که با تصحیح و تعلیق علامه حسن زاده آملی منتشر شده است. البته چاپ اخیر کتاب که ناشرش قیام است،  بی اشکال نیست و سهوهایی در آن دیده می شود که از شمار بیرون است.

در مجموع می توان مرحوم علامه نراقی را شخصی مطلع دانست. اطلاعات او در زمینه نجوم بسیار خوب، بسیار ارزشمند و استثنایی است. او بیشتر قلم های غریب را می شناسد و در آنها کاملا تسلط دارد.  این موضوع از «خزاین» آشکار است.

او در موضعی از کتابش اشاره ای دارد به علوم خمسه محتجبه که با نام «کله سر« شهرت دارد. می گوید: بدانکه مراد از علوم خمسه محتجبه علومی است که اول هریک از حروف «کله» سر است .

اما کتاب های مشهور این این ۵ فن از نظر حکیم نراقی به شرح زیر است:

—  در کیمیا: سبع و سبعین، نخب جابری، شذور الذهب، مکتسب، مکتسب، رسائل جلدکی، مجریطی و میزان الاشعار خالد بن ولید و طغرایی.

جالب است که نراقی سروده های مولانا و سلطان ولد(پدر مولانا) را داخل در منابع علم کیمیا می داند

— در لیمیا: وجیزه اسکندری، مصحف هرمس الهرامسه، طلسمات طمطم هندی، والیس اسکندرانی، الهیاکل، و تماثیل ابی بکر بن علی.

— هیمیا:   شاملین شامل، کتاب سکاکی، قضالی (= غلط است، احتمالا غزالی)، سر المکتوم، رسایل هلالیه.

— سیمیا: نوامیس افلاطون، مختصر جالینوس، عشر مقالات و کتب بلیانس.

—- ریمیا: رسائل خسروشاه سماوی، جبل ودکوکب (اسم مبهم است) و کتاب ابن عراقی و …

در این میان، کتابهایی مثل «سحر العیون» ابی عبدالله مغربی که به «لباب» ابن الحلاج مشهور شده، شامل دو علم اخیر است و عیون الحقایق و ایضاح الطریق از مولفات ابوالقاسم سماوی با زوایدی جامع همه آنها محسوب می شود.

اما کتاب «اسرار قاسمی» اعتبار چندانی ندارد به دلیل ادعای برخی از غرایب. نراقی می فرماید: امروز این کتاب در نزد عامه به کذ و عدم اعتبار مشهور است و سبب آن تصریح به بسیاری از غرایب است که در نظرها بعید می نماید.

علاوه بر این، برخی از نسخه های کتاب محتاج عزایم و اسما و دعوات و امثال اینهاست که نوشتن آن به قلم خاص و وقت مخصوص احتیاج دارد و محتاج اجازه استاد کامل  است و بیشتر آنها دارای زمان نجومی مخصوصی است که علمش را هر کسی ندارد

توضیح

در بین کتابهایی که علامه نراقی معرفی نموده است، تنها کتاب «شذور الذهب» – در کیمیا – یافت شد و از بقیه کتابها اثری به دست نیامد. احتمال اینکه در اسامی برخی از انها خطایی راه یافته باشد، منتفی نیست.

مولف شذور الذهب علی بن موسی بن ارفع است که در ۵۱۵ به دنیا آمده و در ۵۹۳ رحلت کرده است. بر شذور الذهب شروح متعددی نوشته شده است که مشخصات یکی از معروف ترین آن شروح به شرح زیر است:

آغاز: رب یسر و تمم بالخیر بسم الله الرحمن الرحیم اللهم صل علی محمد صلیت علی ابراهیم و بارک علی محمد و علی…قال الشارح رحمه الله نحمدک اللهم حمد العارفین بوحدانیتک المتعرفین انجام: افتاده: الی تدبیر هما بالتفصیل بالنار الطبیعیه و زوال الاوساخ عنهما ثم قال…

خزائن نراقی

خزائن منبع و مرجع علمای بعد از نراقی در خصوص غرایب بوده است. متاسفانه نسخه های زیادی از آن در دست نیست. چاپ آن هم منحصر به همان چاپی است که استاد حسن زاده آملی تصحیح کرده است اما نمی توان به این چاپ اعتماد کرد.

نسخه ای از خزائن در اختیار علامه سید محمدحسن الهی بود که بسیار قابل اعتمادتر است و اینجانب آن را دیده ام.

سؤال از نمازی در خزائن

در کتاب احضارات سیدنا الهی، از سلطان سنجر ماضی درباره نمازی سؤال شده است که در خزائن آمده و استاد حسن زاد آملی به صورتی رمزی ضبط کرده و مطلب را به کلی نامفهوم نموده است.

مطلب یاد شده به قرار زیر است:

سؤال کردیم از نمازی که مرحوم نراقی در «خزائن» نقل فرموده لطاعه جمیع الخلق.

فرمودند که: آن نماز دو رکعت است و در هر رکعت بعد از حمد، هفتاد مرتبه آیه «عَسَی اللهُ اَنْ یَجْعَلَ بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَ الَّذینَ عادَیْتُمْ مِنْهُمْ مَوَدَّهًۚ وَاللهُ قَدیرٌۚ وَاللهُ غَفُورٌ رَحیم».( الممتحنه / ۷ ) و بعد از اتمام صد مرتبه این دعا را بخواند:

«یا مسخر الفیل یا مجری النیل یا فالق البحر علی بنی اسرائیل رب سخر لی ذلک انک علی ما تشاء قدیر و تحکم ما ترید کن فیکون».

عرض شد که به نظر می رسد که این نماز عدد دارد.

فرمودند: بلی یک هفته مسلسل باید خواند. (نقل از نسخه خطی احضارات)

نظر نهایی در مورد نراقی

مولی مهدی نراقی را بعد از شیخ بهایی باید مطلع ترین فرد از علوم غریبه دانست. قدر مسلم این است که او به منابعی دسترسی داشته است که بعد از او دسترسی به آنها ممکن نشده است.

 

 

ارسال دیدگاه

دیدگاه‌ها


شما اولین دیدگاه را برای ما ارسال کنید. حتما خوشحال خواهیم شد.